Een kijk op Bednet bij psychische problemen

Een kind kan niet naar school omwille van psychische problemen. Wat kan Bednet dan betekenen? Annabel Thys en Dorien Ferson, studenten pedagogische wetenschappen aan de KU Leuven, onderzochten het in hun masterproef. Samen met hun promotor, prof. Ilse Noens, blikken ze terug op het onderzoek:

“Ouders benoemen zeker de meerwaarde van Bednet om het schooltraject verder te zetten tijdens de afwezigheid. Maar er zijn ook duidelijke knelpunten: leerlingen ervaren heel wat moeilijkheden tijdens het les volgen via Bednet en de terugkeer naar school lukt voor een aanzienlijke groep niet.”  

Ilse Noens (foto links) is hoogleraar orthopedagogiek aan de onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek van de KU Leuven. Annabel Thys (foto midden) en Dorien Ferson (foto rechts) studeerden in juni 2021 af als master in de pedagogische wetenschappen, optie orthopedagogiek. Dorien is momenteel aan de slag als thuisbegeleidster bij de Limburgse Stichting Autisme. Annabel specialiseert zich een jaar aan de KU Leuven in diagnostiek en interventies bij jonge kinderen en hun ouders.

Minder stress, prikkels en drukte via Bednet

In december van schooljaar 20-21 gingen Annabel en Dorien via een online bevraging na hoe ouders van leerlingen met een psychische problematiek het gebruik van Bednet ervaren hebben voor hun kind. 75 ouders namen deel. Hun zoon of dochter volgde in schooljaar 18-19 en/of schooljaar 19-20 les via Bednet.

Annabel Thys: “De meerderheid van de ouders ziet zeker de meerwaarde van Bednet om de langdurige afwezigheid op school te overbruggen. Hun kind kon mee blijven met de leerstof, contact houden met klasgenoten en leerkrachten, en een schoolstructuur aanhouden. Ongeveer de helft van de kinderen voelde zich ook beter in zijn of haar vel dankzij Bednet. Voordelen van Bednet zijn volgens ouders onder andere het ervaren van minder prikkels, stress en drukte, het les kunnen volgen op eigen tempo, het blijven opdoen van positieve schoolervaringen, en het afgeleid zijn van de psychische problemen.”

Bednet: geen uitsluitend positief verhaal

Al ziet de meerderheid van de ouders de meerwaarde van Bednet, toch geeft ook meer dan de helft van de ouders aan dat het gebruik van Bednet door hun kind zeer wisselend was. Het mentale welbevinden op het moment van de geplande lessen, moeite met de schooldruk, vermoeidheid, of moeilijke combineerbaarheid met de behandeling (bijv. opname, ambulante therapie, …) of andere vormen van onderwijsondersteuning (bijv. TOAH, ziekenhuisschool) speelden daarbij een rol. 

Dorien Ferson: “Volgens 86% van de ouders ervaarde hun kind moeilijkheden bij het les volgen via Bednet. Dit leidde vaak ook tot gevoelens van stress, ontgoocheling, frustratie, onzekerheid of tot minder motivatie om met Bednet te werken. Aanleiding hiervoor zijn onder andere technische storingen tijdens het gebruik, het in de klas vergeten aanzetten van de Bednet-computer, of praktische moeilijkheden zoals het ontbreken van een internetverbinding in bepaalde leslokalen.

Ook factoren bij het kind bemoeilijken soms het Bednetten, zoals het blijven ervaren van een te hoge schooldruk, het moeilijk vinden om in beeld te komen in de klas, of zich onvoldoende kunnen concentreren. Ten slotte melden heel wat ouders dat er te veel onbegrip was bij leerkrachten en/of klasgenoten. Een kleine 10% van de ouders zou Bednet niet opnieuw inschakelen, omdat het niet werkte voor hun kind omwille van zijn/haar problematiek.“

Niet iedereen terug naar school na Bednet

Kinderen en jongeren met een psychische problematiek kijken volgens hun ouders met een dubbel gevoel naar de terugkeer naar school. Enerzijds kijken ze er naar uit om hun vrienden terug te zien, het gevoel te hebben weer normaal te zijn of terug praktijkvakken te kunnen volgen. Anderzijds zien ze op tegen de confrontatie met de schooldruk, de stress of de negatieve reacties van klasgenoten of leerkrachten. Sommigen zijn bang dat ze niet meer bij de groep zullen horen of dat ze zouden hervallen en opnieuw zouden moeten opgeven.

Ilse Noens: “Voor bijna 40% van deze Bednetters is het op het moment van de bevraging nog niet gelukt om terug fysiek naar school te gaan. De helft van de ouders geeft zelfs aan dat ze een voltijdse terugkeer naar school voor hun kind niet mogelijk zien. Van de leerlingen die wel deeltijds of voltijds naar school gaan, geeft een overgrote meerderheid (85%) van de ouders aan dat ze nog steeds last hebben van de klachten die zorgden voor hun uitval op school. Een aantal ouders zegt voor Bednet te blijven kiezen, omdat het onderwijs onvoldoende aangepast is aan de noden van hun kind".

"Hoewel het natuurlijk een kleinschalig onderzoek is" gaat Ilse verder, "zijn het toch resultaten die we ernstig moeten nemen: voor kinderen en jongeren die omwille van psychische problemen uitvallen op school, is de terugkeer naar school absoluut niet vanzelfsprekend. Als ze (eventueel deeltijds) herstarten, zijn ondersteunende maatregelen en opvolging van hun onderwijsloopbaan noodzakelijk.”

Is het onderwijs haalbaar voor elk kind?

Vanaf maart 2020 schakelden alle scholen in België over naar afstandsonderwijs, omwille van de sluiting door de COVID19-pandemie. Annabel en Dorien gingen in hun masterproef ook na hoe de groep Bednetters dit onderwijs ervaarde en hoe hun psychische klachten evolueerden in die periode.

Annabel Thys en Dorien Ferson: “De resultaten zijn toch wel opvallend: 58% van de Bednetters kon volgens hun ouders het volledige lesaanbod van de klas meevolgen tijdens de periode van het afstandsonderwijs. En bij de helft van deze leerlingen zijn de klachten die aan de basis lagen van hun afwezigheid op school tijdens deze periode verminderd”

Ilse Noens: “Het aantal Bednetters met een psychische problematiek neemt jaarlijks toe. Hun terugkeer naar school verloopt moeizaam en de klachten blijven bestaan. Tegelijk lijkt een periode van afstandsonderwijs het mogelijk te maken om gewoon bij het onderwijsaanbod van de klas aan te sluiten én de klachten te doen verminderen.  Dat is voor mij een duidelijk signaal: er is een aanzienlijke groep leerlingen voor wie de schooldruk, de stress en de sociale druk in het bestaande onderwijssysteem niet houdbaar zijn".

"Het antwoord hierop is niet om voor al deze kinderen Bednet te organiseren", zegt Ilse, "De dringende vraag is wel hoe we kunnen voorkomen dat zoveel kinderen en jongeren psychisch onder druk komen te staan en uitvallen op school. Dit moet aan de bron aangepakt worden. Daarnaast is het van cruciaal belang om psychische problemen meer bespreekbaar te maken en een gericht zorgbeleid rond psychische kwetsbaarheid te ontwikkelen. Het onderwijsaanbod voor kinderen en jongeren met psychische kwetsbaarheid moet beter afgestemd worden op hun noden en verder onderzoek is nodig om uit te zoeken welke rol synchroon internetonderwijs en andere vormen van afstandsonderwijs hierin kunnen spelen.”

Meer lezen?